SLOW BURN – AN INDEX OF POSSIBILITIES
Spoorzone Tilburg - 01.09 – 05.11.2012
De vijf grote Brabantse steden, waaronder Tilburg, staan aan de vooravond van de
herontwikkeling van hun spoorzones. De Tilburgse spoorzone is een groot binnenstedelijk
gebied van 55 hectare, dat langgerekt door het centrum van Tilburg loopt.
Met de herontwikkeling van de spoorzone beoogt Tilburg op eigen wijze kennis, cultuur,
leisure, het nieuwe wonen-werken en duurzaamheid met elkaar te verbinden, waarbij de
verschillende functies elkaar dienen te versterken.
Door herontwikkeling van de NS Werkplaats met zijn monumentale gebouwen komt
een belangrijk deel van het Tilburgs cultureel erfgoed tot leven. De historische gebouwen
en infrastructuur voorzien het gebied van een kwalitatieve impuls en dynamiek. De spoorzone
wordt daarmee een boeiende combinatie van stedelijke vernieuwing met industrieel erfgoed.
spoorzone Tilburg
Slow Burn is het eerste culturele project van formaat in de spoorzone en vervult daarom een
pioniersfunctie. Slow Burn zal op geen enkele wijze als ideologisch promotiemiddel of als
schaamlap fungeren. De expositie zal daarentegen zowel een vehikel zijn voor hedendaagse
ontwikkelingen in de kunst als ook site-responsive, een reflectie op de karakteristieke
kenmerken van de in ontwikkeling zijnde spoorzone.
Zou men de spoorzone door middel van één woord of begrip willen karakteriseren dan is dat
onomstotelijk tijd. Niet alleen herbergt de spoorzone een historische kern maar is het gebied
getekend door sporen die onmiddellijk het passeren in gedachten roepen. Niet alleen de
werkplaatsen, maar ook elementen van de overgebleven infrastructuur verwijzen rechtstreeks
naar transport en reizen, noties die niet losgezien kunnen worden van tijd.
Tijd als thema in de beeldende kunst is niet nieuw maar heeft met de eeuwwisseling wel
weer een hoge vlucht genomen binnen de œuvres van een groot aantal kunstenaars.
Of het nu gaat om reflecties op het passeren, het transformeren, de cyclus van leven en dood,
een collectief of juist persoonlijk verleden, feitelijk of verzonnen, over vertraging of juist
verdichting van de tijd, vooruitgang en toekomstvisies die al dan niet gestoeld zijn op
technologische ontwikkelingen, met of zonder doemscenario, de nieuwe orde of wanorde,
al deze bezinningen resulteren in fascinerende kunstwerken en œuvres, die een
vooraanstaande rol spelen binnen het voortschrijdend inzicht in de veenbrand (slow burn), die
tijd is.
De herontwikkeling van de spoorzone verkeert nog in een planningsfase. De feitelijke
ontwikkeling is ongewis (a slow burn) omdat ze gebukt gaat onder de gevolgen van de huidige economische crisis en politieke wirwar. Het actuele vacuüm biedt in principe volop
mogelijkheden voor vormen van handelen, die de vermeende consensus en heersende
ideologie ondermijnen en juist de dissensus als uitgangspunt nemen. Michel De Certeau (The
Practice of Everyday Life, 1984) stelt dat de natuurlijke neiging van het individu en van kleine
gemeenschappen juist het zich op eigen wijze toeëigenen is of juist het omzeilen van
regels en aldus te neigen naar een geordende wanorde, die hij aanduidt met het begrip
entropie, een term die zijn oorsprong vindt in de thermodynamica en die verwijst naar de
fundamenteelste vorm van onvoorspelbare wanorde of ontsporing in een systeem.
Slow Burn wil zowel ruimte bieden aan een collectie werken die het begrip tijd op diverse
wijzen onderzoeken en tot uitdrukking brengen, als ook aan werken die het begrip entropie
centraal stellen. De combinatie van deze twee thema’s kan leiden tot inzichten in de
(on)mogelijkheden die een her te definiëren gebied als de spoorzone in potentie in zich
draagt: een index van mogelijkheden.
Slow Burn vindt overwegend plaats in binnenruimtes (o.a. de industriële, monumentale
locomotief-hallen). Deze binnenruimtes worden voor het eerst voor een breed publiek
ontsloten.