Urs Fischer – Untitled (2011) Unfired clay sculptures

 

Een halve appel en halve peer zijn losjes aan elkaar genaaid en hangen aan een nylon draad aan het plafond van een tentoonstellingsruimte. Het is een typerend werk voor de artistieke praktijk van Urs Fischer (Zürich, 1973, woont en werkt in Zürich en New York). De twee elementen worden volgens een eenvoudige beeldrijm, op een haast dadaïstische manier, gecombineerd en langzaam door de tijd en natuur ingehaald, om uiteindelijk toch met elkaar te versmelten tot een schimmelige substantie.

 

Materialiteit en vergankelijkheid vormen de verbindende factoren voor het uiteenlopende werk van Fischer, waarin transformatie, transparantie en een onvermijdelijke verdelging telkens terugkeren. Geïnteresseerd in de aard en substantie van uiteenlopende materialen en het creatieproces zelf, transformeert Fischer kaarsvet, siliconen, hout, piepschuim, pigment, plastic, pvc, organische materialen zoals fruit en brood, tot krachtige, vaak alledaagse objecten, waarbij een knipoog niet ontbreekt. Zo presenteerde hij voor zijn eerste solotentoonstelling bij de Londense galerie Sadie Coles HQ, drie vrouwelijke naaktfiguren, geheel in was vervaardigd. Met hun felgekleurde grillige pruiken en make-up dragen ze een cartooneske kwaliteit uit. De titel What if the phone rings (2003) creëert een zeker moment van spanning en raadselachtigheid. Als de drie gratiën, de drie mythologische zusters, verwijzen ze naar een lange traditie in de kunstgeschiedenis waarin het vrouwelijk naakt en hun eigenschappen van schoonheid, vruchtbaarheid en geluk centraal stonden. Fischers gratiën wacht echter een ongelukkig einde. Gedurende de tentoonstelling werden hun pruiken aangestoken en versmolten ze tot een onherkenbare massa.

 

Een soortgelijke transformatie en vergankelijkheid staat centraal in het werk dat Fischer voor Lustwarande `11 maakte. Lukraak verspreid over een aantal plekken plaatste hij sculpturen  in ongebakken klei. Door het gebruik van het ruwe materiaal behield de klei zijn beige kleur en droegen de sculpturen het karakter van een model of schets, waar de vingerafdrukken van zijn maker nog duidelijk zichtbaar waren. Tegelijkertijd moesten de kleifiguren hier wind en weer verduren en versmolten ze gedurende de loop van de tentoonstelling langzaam met het park.

 

In zijn continue zoektocht naar nieuwe plastische oplossingen creëert Fischer organische en experimentele werken, die het leven tegelijkertijd nabootsen en vervreemden.  Fischer laat ruimte voor het onvoorspelbare proces van de materiële combinaties en geeft uiteindelijk de zelfvernietiging vrij spel. Met zijn Untitled (2011) lijkt Fischer een eerbetoon te geven aan het Zwitserse kunstenaars duo Fischli en Weiss, die sinds de jaren tachtig uiteenlopende alledaagse voorwerpen in ongebakken klei en rubber modelleerden. Door de hobbyistische materialen en technieken zetten zij een kritische noot bij de hedendaagse voortdurende productiemodus die in onze levens zo bepaald worden door economische krachten.

Het is een zekere cartooneske taal die aan de basis staat van de fantasiewereld van Fischer, het ‘Fischer universum’, waarin een eenvoudige, efficiënte en vaak humoristische taal de boventoon voert.

 

Laurie Cluitmans