Sofi Żezmer – White Sequence LS1 (2011)
 
Medische instrumenten, plastic verpakkingsmaterialen en nietszeggende, alledaagse objecten vormen het uitgangspunt voor de hybride sculpturen en installaties van Sofi Żezmer (Lodz, Polen, 1959, woont en werkt in Wiesbaden). Ze lijkt haar eigen classificatiesysteem te hebben ontwikkeld, waarin ze deze gevonden voorwerpen samenbrengt. Rietjes, infuusslangen, plastic folie, fietshelmen en trechters worden transparante, zo nu en dan felgekleurde, constellaties. Geabstraheerd tot vorm en kleur, worden de elementen in hun nieuwe composities onherkenbaar en kan hun oorspronkelijke functie en betekenis nog maar met moeite worden herkend.
 
In de installatie REM LS1 (2008) bijvoorbeeld, wordt deze transformatieve kracht van haar werk duidelijk. Żezmer bevestigde een glazen, deels geperforeerde plaat dwars op de muur. Polyester draden en glazen bollen zijn in aparte groeperingen over de glasplaat en de muur zelf verspreid. Het glas en polyester krijgen een zekere organische en vloeibare kwaliteit. Aan de ene kant doet de beweeglijkheid en luchtigheid van de compositie denken aan een klinische en verstilde variant van Alexander Calders mobiles. Aan de andere kant heeft het de associatie met een driedimensionale weergave van een biologische structuur van cellen en schimmels. Niet verwonderlijk, daar Żezmer haar inspiratie voor deze vormen veelal ontleent aan de biochemie, kwantummechanica, stamcellen onderzoek, maar ook de ruimteluchtvaart. Het maakt dat de vormen een futuristische buitenaardsheid hebben. Het is alsof Żezmer het alledaagse materiaal letterlijk onder een microscoop legt om zijn interne logica te analyseren.
 
Wat Żezmer in wezen daadwerkelijk onder de microscoop legt is ons consumptiegedrag in een maatschappij waarin gebruiks- en verbruiksmaterialen, maar ook technologische voorwerpen met een zekere vanzelfsprekendheid dagelijks de revue passeren. Met haar sculpturen en installaties probeert ze een bewustzijn te creëren ten opzichte van deze objecten en onze relatie ertoe te herzien of zelfs te herdefiniëren. REM LS1 is in dat opzicht een toepasselijke titel. Afgeleid van Rapid Eye Movement, verwijst het naar die fase in de slaap, waarin ervaringen op een complexe wijze worden verwerkt. Zo ook probeert Żezmer haar observaties van de maatschappij in haar sculpturen te doorgronden.
 
Het werk dat zij voor Lustwarande ‘11 creëerde, bestaat uit een enorm koord met ronde metalen bollen in uiteenlopende maten. Dit werk borduurt voort op de installatie die zij voor de NASPA Bank in Wiesbaden maakte, Es Darf Kein Mangel Herrschen (Er mag geen schaarste heersen (2008)). Hier vormen voetballen, basketballen en andere bollen de aparte vormen in een moleculaire constructie.
 
Het werk voor Lustwarande ‘11 is echter geabstraheerd van deze oorsprong en vormt een meer formalistische en autonome ingreep. In de Oude Warande slingerde het snoer tussen de bomen en baande het zich op een haast natuurlijke wijze een weg. Aan de ene kant lijkt het een sierlijke parelketting, wiens schaal en kleur contrasteert met zijn natuurlijke omgeving. Aan de andere kant draagt ook dit werk het aura van een biomedische structuur, waarbij de bollen volgens een specifiek ritme zijn gegroepeerd als de uitvergrote draden van een molecuul. Alsof de natuur het ritme van de bollen in uiteenlopende maten dicteerde.
 
Laurie Cluitmans