Rupert Norfolk – Beach (2011)

 

Het creëren van een discrepantie tussen presentatie en representatie, van optische illusies, het zijn de kenmerkende aspecten van Rupert Norfolks oeuvre, dat uit tekeningen maar vooral uit sculpturen en installaties bestaat. Norfolk (1974, Abergavenny, Wales, woont en werkt in Londen) voorziet herkenbare, al dan niet alledaagse, objecten van subtiele ingrepen die vaak pas bij nadere bestudering zichtbaar worden en een vervreemdend effect sorteren. Wall (2006) is een kalkstenen muurtje dat in zijn geheel vanuit zijn archeologische vindplaats lijkt te zijn getransporteerd naar de tentoonstellingsruimte. Bekijk je de stenen goed, dan zie je dat ze onwaarschijnlijk symmetrisch zijn. Norfolk bewerkte steeds één kant van een steen zodanig dat deze exact dezelfde natuurlijke onregelmatigheden vertoonde als de andere kant van de steen, zodat beide helften elkaar tot op de millimeter spiegelen.

 

Guillotine (2007) is een identieke replica van een steensnijder. Norfolks replica is gemaakt van aluminium en met grijze verf en hoogglanslak bespoten. Bovendien is er sprake van een dubbel optisch effect. De sculptuur belichaamt iets wat niet met zijn verschijningsvorm in overeenstemming is en het oppervlak herbergt een trompe l’oeil. De schaduwen die op het glimmende material zichtbaar zijn, zijn niet echt, althans niet allemaal. Norfolk spoot díe schaduwen, die bij een bepaalde lichtval door de eigen vormen van de sculptuur werden veroorzaakt, met verf erop, daarmee de verschijningsvorm van het object op dat specifieke moment vereeuwigend. Lopend om de sculptuur merk je als toeschouwer dat schaduwen verschijnen en verdwijnen, maar sommige permanent blijven – onverschillig ten opzichte van de lichtbron in de expositieruimte. Het vergt behoorlijk wat inspanning om de echte van de handmatig aangebrachte schaduwen te onderscheiden.

 

Norfolk werkt veel met harde materialen, zoals staal en steen, maar ook maakte hij een serie Aubusson tapijten: in een traditionele techniek handgeweven, decoratieve wand- en vloerkleden die oorspronkelijk uit de Franse streek Aubusson komen. Deze Pixelweave getitelde tapijten lijken slordig op de grond te zijn neergelegd, niet gladgestreken en dus met allerlei vouwen en plooien erin. Sommige daarvan blijken echt, andere zijn illusoir: het gevolg van verstoringen in het patroon of kleurverschillen die in de stof zijn verwerkt.

 

Voor Lustwarande ‘11 maakte Norfolk een uiterst vervreemdende installatie. Midden op een pad dook opeens een stuk strand of woestijn op. Het typische strand- of woestijnreliëf was opgebouwd uit een zich herhalend patroon van zestien verschillende betonnen tegels, 500 in totaal, door Norfolk afgegoten op een onmetelijk winters strand in het noorden van Schotland. Het schaduweffect van de lichtval door de bomen speelde ook in dit werk een essentiële rol. Het maakte het werk niet alleen grafischer maar veroorzaakte ook verwarring omtrent de aard van het oppervlak. Geïnspireerd door Spaanse stranden en onontgonnen restanten van Mayacultuur in Mexico, creëerde Norfolk in De Oude Warande op 8 m2 een cocktail van landschappen, zacht in aanblik, fossiel in karakter. Steen of stof, Norfolks uitermate precies bewerkte objecten zorgden voor verwarring van het publiek omtrent licht en schaduw, diepte en dimensie, vorm en functie. Zijn werk vergt nieuwsgierigheid en tijd, om alle raadsels ervan op te lossen en het werk ten volle te kunnen waarderen.

 

Manon Braat