David Jablonowski – Multiple, Heidelberg, 2.39; 1.78; 1.33:1 Hardcopy (Desktop) (2011)

 

Voor Multiple, Heidelberg, 2.39; 1.78; 1.33:1 Hardcopy (Desktop), de monumentale installatie van David Jablonowski (Bochum, 1982, woont en werkt in Amsterdam) functioneerde het meertje in de Oude Warande letterlijk als een bureaublad. Het zijn de historische en hedendaagse communicatiemogelijkheden van sculptuur en media die Jablonowski in zijn werken centraal stelt. Zo ook in zijn werk voor Lustwarande ‘11, waar hij enkele lagen van draad over het water spande in verschillende rechthoekige verhoudingen, elk verwijzend naar de uiteenlopende film- en televisie beeldverhoudingen: de relatie tussen breedte en hoogte van het beeld, de zogenaamde aspect ratio. Zo zette hij het meest voorkomende formaat van aspect ratio 4:3 (1,33:1) in, dat op zich al een lange geschiedenis kent, omdat het sinds de eerste stille 35 mm films als standaard wordt gebruikt. Maar ook de meer hedendaagse aspect ratio van 16:9 (1,78:1), voor HD en breedbeeld en 2,39:1, dat juist voor het theater wordt gebuikt, kunnen worden teruggevonden op het meer in het park. Het is de schaal van deze verhoudingen die Jablonowski interesseert, als een fysieke en technische begrenzing van het bewegende beeld.

Boven deze gespannen draden, en ogenschijnlijk zwevend boven het wateroppervlak, is een enorme Gutenberg drukpers geplaatst. Het laatindustriële object is inmiddels antiek geworden, een herinnering aan de beginselen van het mechanische drukproces.

Een andere, meer hedendaagse, noot werd gevormd door de verticale, tweedimensionale beeldtoevoegingen. De felle kleuren verwijzen naar de logo’s van Facebook, Flickr en Youtube, netwerkwebsites waar informatie wordt gedeeld. Het beeld van Panoramix lijkt hier in eerste instantie een vreemde eend in de bijt. In verschillende sociale mediatheorieën vormt de druïde echter de oermetafoor voor het verspreiden van boodschappen.

De tegenstelling van deze elementen werd verder doorgevoerd in de formele kwaliteiten van de installatie: van het lichte draad, tot de zware, maar zwevende printpers; van het driedimensionale beeld tot het tweedimensionale; van het concrete naar het abstracte.

Multiple, Heidelberg, 2.39; 1.78; 1.33:1 Hardcopy (Desktop) is een typerend werk binnen Jablonowski’s jonge oeuvre, waarin hij iconische communicatiemiddelen, zowel historisch als mediaal uiteenlopend, bij elkaar brengt. Zo passeerden de vorm van de stele, het kleitablet dat door diverse oude culturen werd gebruikt, in zijn eerdere installaties de revue; maar ook de ziggurat, een tempeltoren uit het oude Mesopotamië; bladzijdes uit een middeleeuwse codex, scanners, printers en een HD breedbeeldtelevisie. De verschillende elementen in de constellatie op het meer vormen een verwijzing naar een specifiek moment in de geschiedenis van communicatie, met elk een eigen type kennisoverdracht: van religieus, tot ritueel en politiek. De kruisverwijzingen die hij daarbij legt zijn onverwacht, maar dragen toch een logische sculpturale samenhang in zich. De media dragen hier geen directe boodschap uit, ze zenden niet uit, zoals we van beelddragers gewend zijn. Het is hier het medium zelf dat de rode draad en het verhaal vormt. In de installaties van Jablonowski vormen ze gezamenlijk een onderdeel van een bewustmakingsproces, waarin de kunstenaar de toeschouwer dwingt actief te reflecteren op de waarneming in de hedendaagse visuele cultuur.

 

Laurie Cluitmans